Yöneticiliğini Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cezmi ERASLAN yaptığı panelde, panelistler Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü’nden Prof. Dr. Mesut ÇAPA, KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi’nden Yrd. Doç. Dr. Rahmi ÇİÇEK ve Rize Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi’nden Yrd. Doç. Dr. Gülşah KURT GÜVELOĞLU önemli bilgiler aktardı. Paneli izlemeye gelenler arasında başta Rize Valisi Seyfullah HACIMÜFTOĞLU olmak üzere, İl Garnizon Komutanı Albay Turhan TALU, RÜ Rektörü Prof. Dr. Arif YILMAZ, Vali Yardımcıları Mustafa ERKAYIRAN ve Hakan Burak UZ, İl Genel Meclis Başkanı Hakan GÜLTEKİN, STK başkanları, RÜ Yöneticileri, Akademik ve İdari Personeli ile çok sayıda öğrenci vardı.
Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasının ardından başlayan panelde açılış konuşmasını Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cezmi ERASLAN yaptı. Türkiye’nin, tarihin hemen her döneminde bünyesindeki zenginlikler nedeniyle dış güçler tarafından büyük dikkat çektiğini kaydeden Prof. Dr. Cezmi ERASLAN, günümüzde de ülkemizde hızlı değişimlerin yaşandığını belirtti. İçinde bulunduğumuz coğrafyada yüz yılı aşkın süredir hesapların yapıldığını hatırlatan Prof. Dr. ERASLAN bir gerçeğin de altını çizerek “birliğimizi muhafaza etmezsek, gücümüzü lüzumsuz işlere harcayarak zaafa düşersek her zaman hesaplarla karşı karşıya kalmak zorundayız” dedi. Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cezmi ERASLAN, gençlere de tavsiyelerde bulunarak, geçmişin doğru okunması ve geleceğin de bu gerçeğin etrafında şekillenmesi gerektiğini söyledi. RÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Gülşah Kurt GÜVELOĞLU “Rize’nin Rus İşgalinden Kurtuluşu” , KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi Tarih Eğitim Fakültesi’nden Yrd. Doç. Dr. Rahmi ÇİÇEK “Milli Mücadele Döneminde Rize” ve Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü’nden Prof. Dr. Mesut ÇAPA “Cumhuriyetin ilk yıllarında Rize” başlıklı sunumlarıyla katılımcıları detaylı şekilde bilgilendirdi.
Panelde özetle; “Osmanlı Devleti`nin I. Dünya Savaşı`na girmesiyle beraber Ruslar, 1 Ka¬sım 1914’ten itibaren itibaren Doğuda Türk sınırını aşarak hem karadan hem de Karadeniz üzerinden Türklere karşı saldırıya geçmişlerdir. Hızlı bir şekilde Karadeniz sahil kesi¬mini işgale başlamışlardır. Taşlıdere mevkiinde kanlı çarpışmalar olmuştur. 8 Mart 1916’da üçüncü kez çıkarma yapan Rus donanması, kara birlikleriyle beraber Rize`yi işgal ettiler. Rus donanması, General Judenich (Yüdeniç) ile birlikte 7 Nisan’da taburlarını Rize’ye çıkardı. Bu sırada beklenmeyen bir gelişme yaşandı: Ruslar Ekim 1917 Bolşevik İhtilali ile sarsıldı. İhtilalden sonra Rus ordusu bütün cephelerden çekilince işgal de sona erdi. Brest-Litovsk görüşmelerinin sürdü¬ğü bir sırada Türk Heyeti`nin sonuç alamaması üzerine askeri harekat yapıldı ve 12 Şubat 1918’de Türk ordusu ileri harekatta bulunarak, Doğu Anadolu, Elviye-i Selase ve Doğu Karadeniz`de büyük bir hızla ilerlemeye başladı. Türk Birlik¬leri, Rize’yi 2 Mart 1918`de kurtarmıştır. Ruslar çekilirken ellerindeki silah ve cephaneyi Rum ve Ermenilere dağıtmışlardı. Rize’den karayoluyla çekilen Ruslarla bölge halkı arasında zaman zaman çatışmalar da olmuştur. Rus işgali nedeniyle bölgeden göç etmek zorunda kalan Müslüman-Türk halkı 1918 yılının kış mevsiminde yurtlarına geri dönmeye başlamışlardı. Halk açlık, sefalet, yokluk ve salgın hastalıklardan çok çekmiştir. Ancak bütün bu zorluklara rağmen Rize halkı düşmana karşı gereken direnişi göstermiştir.” denildi.
Panel, konuklar ve öğrencilerden gelen soruların panelistler tarafından yanıtlanmasıyla tamamlandı. Hediye ve plaket töreninde ise; Rize Valisi Seyfullah HACIMÜFTÜOĞLU, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cezmi ERASLAN’a panele desteklerinden ötürü hediye takdim etti. İl Garnizon Komutanı Albay Turhan TALU, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü’nden Prof. Dr. Mesut ÇAPA’ya, RÜ Rektörü Prof. Dr. Arif YILMAZ, KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi Tarih Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Rahmi ÇİÇEK’e ve İl Genel Meclis Başkanı Hakan GÜLTEKİN, RÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Gülşah Kurt GÜVELOĞLU’na panele katkılarından dolayı plaket takdim etti ve çeşitli hediyeler verdi.
