|
Boyun-Sap : Çevresi 9-10
cm'dir. Üst kısmında el yeri vardır.
Gövde- Tekne :
Üst sapla birleştiği yerde genişlik 5-6 cmdir, alt kısma
doğru genişler.En geniş yer 8 cm olur.Teknenin yan
taraflarında ikişerden dört delik olup sesin çıkmasını temin
eder. Teller kapak denilen kısmın üzerinden geçer.
Tellerin üzerinden geçtiği deliklere kaşlar denir.
İki kaş arasında tellerin düzgün biçimde durmasını sağlayan
eşek adlı bir parça vardır.
Teller : Kemençede üç tel bulunur. Zil, sağır ve
bağırsaktan yapılan bom.
Kurbağa : Tellerin sicimle bağlandığı bölüme kurbağa
veya akrep denir.
Yay / Sayta : Kalemden biraz
kalınca yuvarlak yahut dört köşe olup kemence tellerine
sürülerek ses çıkmasını sağlar. Uç kısımlarına hayvan
kılları istenilen sayıda bağlanır. Genellikle iyi ses
çıkarması için reçine sürülür.
Yapımı: Kurutulmuş erik
veya dut ağacından yapılır. Yapılacak büyüklükteki
ağaç kesilip pizma haline getirilir. Dış kasnağın şekli
çizildikten sonra oyulur. Etraf şekillendikten sonra iç
kısımlar özel aletlerle oyulur.Çevre kalınlığı 0.5 cm'dir.
En son rotuştan sonra zımpara çekilir. Kapak tahtası
çamdan hazırlanır. İyice inceltildikten sonra köprü
yeri işaretlenir. Her iki yanına 1, 1,5 cm ara ile ince
delikler açılarak orta kısmına yakın ince bir direk
yerleştirilir. Üzerine kapak konarak yapıştırılır Etrafı
cilalanır. Tel bağlama yeri, köprü, ve
germe tıpaları konarak üç tel takılır. akortu
yapılarak hazır hale getirilir.
|
|
Farklı bir kaynak
Kemençe kelimesi
bugün Türkiye dışında İran, Ermenistan, Yunanistan,
Gürcüstan, Azerbaycan gibi pek çok ülkede
kullanılmaktadır. Kemençe, biri Osmanlı müziğinde, diğeri
Doğu Karadeniz halk müziğinde kullanılan iki ayrı yaylı
çalgının ortak adıdır. Bunlardan ilki için yirminci
yüzyılın ortalarına kadar kullanılan "armudî kemençe",
"fasıl kemençesi" gibi adlar, artık yerini "klasik
kemençe" adına bırakmıştır. Bir halk çalgısı olan ikincisi
ise, "Karadeniz kemençesi" olarak anılır.
Doğu Karadeniz
müziğinin vazgeçilmez sazlarından biri olan bu enstrüman
uzun yıllar, “notasız çalınıyor” gibi yanlış sözler
nedeniyle ilkel bir sazmışçasına hep geri planda kalmış ve
müzik otoriteleri tarafından fazlaca ciddiye alınmamıştır.
Fakat dünyanın neresinde olursa olsun kültüründen
vazgeçmeyen Karadeniz insanı, kemençesinden de vazgeçmemiş
ve onu bugünlere taşımıştır. Karadeniz kemençesinin şekil
ve çalınış tarzı bakımından benzeri bulunmamaktadır. 18.
yüzyıl sonlarına kadar Türk müziğinin tek yaylı sazı olan
kemençenin yerini, önce viola damore (sinekemanı), sonra
da violino (keman) aldı. Ama Karadeniz kemençesi horonlar
sayesinde günümüze kadar gelebildi..
Karadeniz kemençesi
bir ağaç parçasından yontularak ve oyularak yapılır. Ama
biçimi bütünüyle farklıdır. Karadeniz kemençesinin
standart ölçülerinden söz etmek güçtür. Ama günümüzde,
uzmanların ve profesyonel yorumcuların kullandığı
kemençeler genellikle 56 santim uzunluğundadır. Kemençenin
gövdesi genellikle erik veya ardıç ağacından yapılır.
Köknar veya ladinden yapılan göğüs oldukça incedir.
Tellerin basıncına dayanabilmesi için göğüs bölümüne kubbe
şeklinde form verilir. Burgular oldukça küçüktür. Teller
tuşa çok yakındır. Karadeniz kemençesinde üç tel bulunur.
Kemençenin en ince teli “zil teli”, çalış tarzından dolayı
orta tel “sağır tel” ve üçüncü tel ise “bam teli” olarak
anılmaktadır. Karadeniz kemençesi, tellerin üzerine parmak
uçlarıyla basılarak çalınır. Seslendiren kemençeyi ayakta
ise sol eliyle tutarak, oturuyor ise dizlerinin arasına
dayayarak çalar.
|
Rize Resim Galerisi
Rize İlçeleri
