Karadeniz kültürünün en canlı yaşatıldığı Rize’de, soyisimden çok lakaplar konuşuluyor! Sokakta Rizeli vatandaşlara çevrelerinde duydukları veya kendilerine takılan en ilginç lakapları sorduk. "Kumaşi"den "Ğorof"a, "Lopi"den "Kupes"e kadar ortaya çıkan cevaplar hem güldürdü hem de mizah dolu Karadeniz pratikliğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Rize sokaklarında vatandaşlara yönelttiğimiz "Duyduğunuz veya çevrenizde bilinen en garip lakap nedir?" sorusu, yöre insanının kendine has mizah anlayışını ve köklü lakap kültürünü ortaya koydu. Kimi lakaplar kişilerin fiziksel özelliklerinden, kimileri yavaşlığından ya da karakterinden, kimileri ise nesilden nesile aktarılan aile sülale isimlerinden geliyor.
Kumuşi Derler Ama Türkçe Karşılığı Yok!
Sokak röportajımızda vatandaşlar, dedelerinden kalan ya da mahallede arkadaşlarına taktıkları benzersiz lakapları tek tek sıraladı. Bir vatandaş, kendi lakabının Türkçe bir karşılığı olmadığını belirterek, "Bana 'Kumaşi' derler ama Türkçede hiçbir karşılığı yok" derken; bir diğeri ise aile lakaplarını "Bana 'Ğorof' diyorlar. Oğlumun adı Rıdvan, ona da 'Didik' derler" sözleriyle anlattı.
Mahallelerde herkesin bir lakapla anıldığını vurgulayan Rizeliler; Narkotik, Kont, Çil Recep, Malabora Mustafa, Düşeş Kazım ve Ğulufli Hikmet gibi renkli isimlerin günlük hayatta isimlerin önüne geçtiğini belirtti.
Fiziksel Özellikler ve Karakter Anında Lakap Oluyor
Rize'de lakap takılırken kişisel özelliklerin asla göz ardı edilmediği, en küçük bir davranışın veya fiziksel durumun anında mizahi bir nitelemeye dönüştüğü görülüyor. Vatandaşların aktardığı ifadelere göre, kentte aşırı yavaş ve ağır hareket eden kişilere "Lopi" lakabı veriliyor.
Dış görünüş ve fiziksel yapı da lakap belirlemede büyük rol oynuyor. İnce ve zayıf kişiler "Çiçili" olarak anılırken; iri yarı vatandaşlar için "Duba" veya "Bidon", kafası ince uzun olanlar için ise "Çivit Baş" ifadeleri kullanılıyor. Kişinin karakteri ve zekâsı da mizahi üsluptan payını alıyor; laf anlamakta güçlük çekenlere "Kot Kafalı", yerinde duramayan hiperaktif kişilere ise "Jilet" ya da "Kopuk" deniyor.
İsimle Ararsan Bulamazsın, Lakabını Söyleyecen!
Rizeliler, kentte birini ararken resmi isim ya da soyismin çoğu zaman işe yaramadığını, ancak lakabın söylenmesi durumunda adresin anında tarif edildiğini belirtti. Kuşaktan kuşağa aktarılan bu zengin kültür, Karadeniz insanının neşesini sokaklarda yaşatmaya devam ediyor.