Rize'de sanayi ustası Halis Topal, 1984 yılında Fahrettin Erbaş'ın yanında çırak olarak başladığı mesleğini aralıksız sürdürerek kendi iş yerinin sahibi oldu. 2021 yılında ise mesleği öğrendiği dükkânı ustasından devralan Topal, yıllar içinde yaşadığı zorlukları, ustasıyla olan anılarını ve sanayi sektöründe değişen çalışma koşullarını anlattı.
ÇIRAK OLARAK GİRDİĞİ DÜKKÂNIN SAHİBİ OLDU
Mesleğe başladığı yıllardan bugüne uzanan çalışma hayatını anlatan Topal, 1984 yılında Fahrettin Erbaş'ın yanında çırak olarak işe başladığını belirterek, "1993 yılında askere gittim. 1995 yılında döndüm ve tekrar işime devam ettim. 1998 yılında ustamdan ayrılarak kendi iş yerimi açtım. 2021 yılında ise çıraklık yaptığım iş yerini ustam bana devretti. Hayat hikâyemiz böyle başladı. Yaklaşık 43 yıldır bu sektörün içerisindeyim" dedi.
“O ZAMANLAR ŞARTLAR ZORDU AMA UMUDUMUZ VARDI”
Çıraklık dönemindeki çalışma şartlarının bugüne göre daha ağır olduğunu ifade eden Topal, geçmişte yaşadıkları zorluklara rağmen gelecek için büyük hayaller kurduklarını söyledi.
Topal, "Bizim zamanımızda çıraklık çok daha zordu. Gece saat 10'larda 7 kilometre yolu yürüyerek giderdik. Kendi aramızda 'Acaba bir gün iş yeri açabilir miyiz?' diye konuşurduk. Bir umudumuz vardı. Şimdiki gençlere baktığımda ise aynı umudu göremiyorum. Bir iş yeri açmak, bir şeyler üretmek ya da meslekte ilerlemek konusunda eskisi kadar istekli değiller" ifadelerini kullandı.
“BİR ARIZAYI BULMAK İÇİN BİR HAFTA UĞRAŞTIĞIMIZ OLDU”
Sanayide ustalığın sabır ve tecrübeyle kazanıldığını vurgulayan Topal, geçmişte araçların arızalarını tespit etmenin bugüne göre çok daha zor olduğunu belirtti.
Topal, "Bir arabaya bir hafta uğraştığımız olurdu. Sonunda bakardık ki bir kablo gevşek kalmış. O küçücük sorun bizi bir hafta uğraştırırdı. Müşteri de 'Benim arabama ne yaptın?' diye sorardı. O an ne cevap vereceğimizi bilemezdik. Ama 15 yıl sonra aynı arızayla karşılaştığımızda hemen bulurduk. İşte bunlar bizim mesleki tecrübelerimiz, güzel anılarımız oldu" diye konuştu.
“USTAMIZ BİZE ÖNCE AHLAKI ÖĞRETTİ”
Mesleki hayatında ustası Fahrettin Erbaş'ın önemli bir yere sahip olduğunu dile getiren Topal, çıraklık döneminde yalnızca tamir yapmayı değil, meslek ahlakını da öğrendiğini söyledi.
Ustasıyla yaşadığı anılardan söz eden Topal, "Ustamız bize her zaman 'İlk önce ahlak' derdi. Bir gün kendisine 'Usta, senin elinden bu mesleği alacağım' demiştim. Kendisi çok ileri görüşlü bir insandı. Allah razı olsun, hâlâ hayatta. Fahrettin Erbaş bu meslekte bir markadır. Biz de onun yanında yetiştik, onun izinden gidiyoruz" dedi.
Çıraklık döneminde yaşadığı bir olayı da anlatan Topal, ustasından gördüğü fiziksel tepkinin ardından mesleği bırakmayı düşündüğünü, ancak amcasının kendisini çalışmaya devam etmesi yönünde ikna ettiğini belirtti. Topal, zamanla mesleğini sevdiğini ve bütün zorluklara rağmen çalışmayı sürdürdüğünü ifade etti.
“GENÇLERİN MESLEĞE BAKIŞI DEĞİŞTİ”
Günümüzde sanayi sektöründe yetişmiş eleman bulmanın giderek zorlaştığını savunan Topal, gençlerin mesleğe yaklaşımını eleştirdi.
Topal, "Eskiden bir malzemeyi tamir ettiğimizde ülkemize ne kadar faydalı olduğumuzu düşünürdük. Şimdi herkes ekonomik şartların da etkisiyle para kazanmanın peşinde. Gençler bir mesleği öğrenmek için gereken sabrı göstermiyor. Yanımızda beş aydan fazla eleman çalıştıramadığımız oluyor. Herkes daha rahat şartlarda çalışmak istiyor" şeklinde konuştu.
“BİZDEN SONRA SANAYİDE SÖK-TAKTAN BAŞKA BİR ŞEY KALMAYACAK”
Mesleğin geleceğine ilişkin endişelerini dile getiren Topal, özellikle çırak yetişmemesinin sanayideki ustalık geleneğini olumsuz etkilediğini belirtti.
Tecrübeli usta, "Bizler bu meslekten çekildikten sonra sanayide sök-taktan başka bir şey kalmayacağını düşünüyorum. Çünkü artık tamir etmeyi, arızayı araştırmayı ve çözüm üretmeyi öğrenmek isteyen gençlerin sayısı azalıyor" dedi.
Topal'ın açıklamaları, sanayi sektöründe çırak yetiştirilmesi, mesleki eğitimin önemi ve ustalık geleneğinin gelecek nesillere aktarılması konularını bir kez daha gündeme taşıdı.
