Kolivar, özellikle Rize’de gençlerin bu enstrümana gösterdiği ilginin geçmişteki müzik kültürüyle bağlantısının ortaya çıkarılması için çalışmalarını yoğunlaştırıyor.
Doğu Karadeniz müziği üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Ayşenur Kolivar, armonika ile ilk kez 1999 yılında Çayeli’nde karşılaştığını söyledi.
Araştırmalarını ilerleyen yıllarda farklı bölgelere taşıyan Kolivar, İzmit ve Yalova çevresinde de alan araştırmaları gerçekleştirdi.
Kolivar, geçmiş yıllarda bölgedeki halk oyunları kültürünün bugün bilinen anlayıştan farklı olduğunu belirterek, bazı anlatılarda horonun yalnızca kemençe eşliğinde değil, armonika ve mızıka eşliğinde de oynandığının aktarıldığını ifade etti.
“GENÇLERİN İLGİSİNİN TEMELİNDE NE YATIYOR?”
Karadeniz’de özellikle gençler arasında armonikaya yönelik ilginin dikkat çekici olduğunu belirten Kolivar, doktora araştırmasının önemli başlıklarından birinin de bu ilgiyi ortaya çıkaran kültürel dinamikler olduğunu söyledi.
Kolivar, “Karadeniz’de armonikaya büyük ilgi var. Konu ile ilgili akademik araştırma yapıyorum. Gençlerin ilgilerinin temelinde ne yatıyor?” diyerek, enstrümanın bölgedeki geçmişinin ve kültürel hafızasının yeniden ele alınması gerektiğini ifade etti.
“YÜREĞİNE SOR FİLMİNDE MIZIKA”
Kolivar’ın müzik çalışmalarının sinema alanında da önemli bir yeri bulunuyor. Yusuf Kurçenli’nin “Yüreğine Sor” filminde müzik çalışmalarında görev alan Kolivar, filmde yerel müzik kültürünün yansıtılması sırasında mızıka kullanımının gündeme geldiğini anlattı.
Kolivar, “Yusuf Kurçenli’nin ‘Yüreğine Sor’ filminde yerel müzik kültürü sahneleriyle ilgilendiğim dönemde, bir sahnede gösterebilirsek güzel olacağını söyledi. Filmdeki deneyimlerden yola çıkarak enstrümanı filme koyduk.” dedi.
Filmde mızıka kullanılan sahnenin ise beklenmedik biçimde eleştirilere konu olduğunu aktaran Kolivar, izleyicilerin enstrümanı bölgenin müzik kültürüyle ilişkilendirmediğini söyledi.
“KOVBOY MÜZİĞİ GİBİ DEDİLER”
Film çekimleri sırasında yaşanan ilginç bir anıyı da paylaşan Kolivar, mızıkanın bölgede geçmişten gelen kullanımının ne kadar unutulduğuna dikkat çekti.
Kolivar, “Çekimlerde bizle çalışan bir arkadaşımızın babası mızıka çalıyor ama arkadaşımız babasının mızıka çaldığını bilmiyor. O sahne için ağır eleştiriler aldık. ‘Kovboy müziği gibi’ dediler.” ifadelerini kullandı.
Bu durumun, mızıkaya ilişkin kültürel hafızanın ne ölçüde kaybolduğunu gösterdiğini belirten Kolivar, “Gençlerin hiçbir şekilde haberi yok. Rize’de böyle bir enstrüman olduğundan diğer bölgelerin de hiç haberi yok.” diye konuştu.
Mızıka ve armonikanın yalnızca Rize ile sınırlı olmadığını belirten Kolivar, Çerkez ve Gürcü kültürlerinde de bu enstrümanlara yönelik ilginin bulunduğunu söyledi.
KARADENİZ MÜZİĞİNDEN SİNEMAYA UZANAN BİR ÇALIŞMA
Kolivar’ın mızıka ve armonika üzerine yürüttüğü akademik araştırma, uzun yıllara yayılan müzik ve sinema çalışmalarının da devamı niteliğinde. Kardeş Türküler ile başlayan müzik yolculuğunda Doğu Karadeniz’in farklı dillerindeki ve yörelerindeki müzikleri araştıran Kolivar, solo çalışmalarının yanı sıra “Bahçeye Hanımeli” ve “Karadeniz Radyosu” albümleriyle de bölgenin müzik hafızasını dinleyiciyle buluşturdu.
Yusuf Kurçenli’nin “Yüreğine Sor” filminin müzik çalışmalarında da yer alan Kolivar, Karadeniz’in yerel müzik kültürünü sinemaya taşıyan çalışmalarıyla dikkat çekti. Şimdi ise doktora çalışması kapsamında mızıka ve armonikanın Karadeniz’deki geçmişini, göçler ve kültürel etkileşimler üzerinden farklı coğrafyalarla bağlantılarını araştırıyor.
Kolivar’ın çalışması, bugün gençlerin yeniden ilgi gösterdiği armonikanın aslında Karadeniz’in müzik hafızasında sanılandan çok daha eski ve güçlü bir yere sahip olup olmadığını da ortaya çıkarmayı amaçlıyor.
