Çayhan Orhon Dervişoğlu, o yıllarda birçok kişinin “Taşla deniz mi dolar?” diyerek Orhon’a inanmadığını, bugün ise yapılan dolgunun Rize’nin en önemli kazanımlarından biri olduğunu söyledi.
“HEPİMİZ SAHİLE GİDİP HAYRETLE İZLİYORDUK”
Ekrem Orhon’un belediye başkanlığı döneminde başlattığı deniz dolgusu çalışmalarına çocuk yaşlarda tanıklık ettiğini belirten Çayhan Orhon Dervişoğlu, çalışmaların kentte büyük şaşkınlık oluşturduğunu anlattı.
Dervişoğlu, denize dev kayaların döküldüğü günleri şu sözlerle hatırladı: “Deniz dolgusunu kocaman kayalarla yapıyordu. Herkes hayretle gidip sahilden seyrediyordu, ben de dahil. Çünkü inanılmaz bir şey gerçekleştiriyordu.”
“HERKES ‘BABAN DELİ’ DİYORDU”
Dolgu çalışmalarının başladığı dönemde projeye çok az kişinin inandığını anlatan Dervişoğlu, babası hakkında söylenen sözlerin çocukluk yıllarında kendisini üzdüğünü ifade etti.
Dervişoğlu, “Herkes ‘Baban deli’ diyordu. Ben de bundan utanıyordum. ‘Deli adamın kızıyım’ diye düşünüyordum. Çünkü kimsenin aklının ucundan geçmeyecek bir şey yapıyordu. İğneyle kuyu kazmak gibi... ‘Taşla deniz mi dolar, bu adam ne yapıyor?’ diyorlardı” ifadelerini kullandı.
RİZE’NİN YÜZÖLÇÜMÜ DEĞİŞTİ
Ekrem Orhon’un büyük kayalarla başlattığı dolgu çalışmaları ilerleyen yıllarda Rize’nin şehirleşmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.
Denizden kazanılan alanlar kentin gelişme yönünü değiştirirken, Rize’nin sahil hattında bugün kullanılan çok sayıda alanın ortaya çıkmasının da temelini oluşturdu.
DDervişoğlu yıllar sonra ortaya çıkan tabloyu büyük bir gururla izlediğini belirterek, “İyi ki yapmış. Bu şehir bugün babamın ördüğü kayaların üzerinde onurla duruyor. Bundan daha büyük bir gurur olabilir mi?” dedi.
CUMHURBAŞKANLARI VE BAŞBAKANLAR PROJEYİ İNCELEDİ
Dervişoğlu, Ekrem Orhon’un yürüttüğü çalışmaların yalnızca Rize’de değil, Türkiye’de ve yurt dışında da dikkat çektiğini söyledi.
Dolgu çalışmalarını incelemek üzere dönemin cumhurbaşkanları, başbakanları ve yabancı heyetlerin Rize’ye geldiğini anlatan Dervişoğlu, ABD'nin gelişmekte olan ülkelere yönelik yardım kuruluşu AID tarafından da Ekrem Orhon’un çalışmalarının incelendiğini aktardı.
“A MAN WHO COULD NOT DIE”
Dervişoğlu, söz konusu kuruluş tarafından Ekrem Orhon hakkında İngilizce bir yayın hazırlandığını ve orijinal nüshasının kendisinde bulunduğunu söyledi.
Yayında babası için “A Man Who Could Not Die” başlığının kullanıldığını belirten Dervişoğlu, bunun Türkçe karşılığının “Ölmeyecek Adam” olduğunu ifade etti.
Dervişoğlu, bu ifadeyi, “Ölse bile ruhu bu şehrin üzerinde olacak adam” sözleriyle yorumladı.
Dönemin ABD Büyükelçisi Parker T. Hart’ın da eşi ve iki kızıyla birlikte Rize’ye gelerek çalışmaları yerinde incelediğini anlattı.
GECE 03.00’TE KALKIP SABAHA KADAR OKUYORDU
Ekrem Orhon’un yalnızca uygulamalarıyla değil, çalışma disiplini ve okumaya olan ilgisiyle de farklı bir kişiliğe sahip olduğunu ifade eden Dervişoğlu, babasının hayatı boyunca sürekli kendisini geliştirdiğini söyledi.
Orhon’un erken saatlerde uyuduğunu anlatan Dervişoğlu, “Yatsı namazını kılar, saat 10.00 civarında yatardı. Saat 03.00’te kalkar, sabaha kadar okurdu. Güncel konuları, işletmecilik ve ekonomiyle ilgili gelişmeleri takip ederdi” dedi.
BİNLERCE KİTAPLIK KÜTÜPHANE
Ekrem Orhon’un kitaplarının büyük bölümünün İngilizce olduğunu belirten Dervişoğlu, babasından kalan yaklaşık 800 kitabı kendi evinde muhafaza ettiğini söyledi.
Dervişoğlu, ayrıca bin 55 kitabı üniversiteye bağışladığını belirterek, bu eserler için “Ekrem Orhon Köşesi” oluşturulduğunu ifade etti.
“BURAYA KADAR DEĞİL, BURAYA KADAR DOLDURACAĞIZ”
Dervişoğlu, Ekrem Orhon’un projelerine duyduğu güveni anlatırken Ahmet Kabil’in bir hatırasını da paylaştı.
Dolgu alanının sınırlarının harita üzerinde toplu iğneler ve iplerle belirlendiğini anlatan Dervişoğlu, Kabil’in kendisine şu anıyı aktardığını söyledi: “Haritaya toplu iğneler koyar, ip gererdik. Baban gelir, onları daha ileriye atardı. ‘Hayır, buraya kadar değil, buraya kadar dolduracağız’ derdi.”
ELEŞTİRİLERE RAĞMEN VAZGEÇMEDİ
Döneminde hayal olarak görülen deniz dolgusu projesinden eleştirilere rağmen vazgeçmeyen Ekrem Orhon, bugün Rize’nin şehirleşme tarihinde en çok konuşulan isimlerden biri olmayı sürdürüyor.
Yıllar önce “Taşla deniz mi dolar?” denilerek eleştirilen proje, bugün Rize’nin sahil boyunca büyümesinin ve kent merkezinin genişlemesinin en önemli adımlarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.
