Rize'de yer alan camilerin yapı malzemesi olarak genellikle ahşap ve taş malzeme kullanılmıştır. Rize kent merkezindeki İskender Cafer Paşa Camisi Osmanlı klasik devrine bir örnektir. Diğer camiler ise yakın zamanlarda onarım görmüştür. Bu camilerin 1910-1920'li yıllarda son cemaat yerlerinin üzerine birer kat yapıldığı ve 1940-1950'li yıllarda bazılarının yuvarlak kemerli taşkın silmeli, barok özelliğinde yenilendiğini görmekteyiz. Bu mahalli barok etkiler, kale Camisi ve Orta Cami'de kendini daha çok hissettirir. 1960'lı yıllarda kırma çatılı camilerin yıkılarak yerlerine taş ve beton malzemeyle kubbeli camilerin yapıldığı görülmektedir. Günümüzde eski özelliğini yansıtan sadece İskender Cafer Paşa Camisi örnek gösterilir.

Şehir merkezinde yapılan eski camilerden günümüze kadar gelebilen camilerin dış cepheleri taş malzemeyle, iç mekanları ise ahşap malzemeyle yapılmıştır. Oldukça küçük ölçekte yapılan bu camilerde süsleme özellikleri ve güzellik kaygısından çok ihtiyaçlar ön plana çıkmaktadır.

İlçe ve köylerdeki camiler de Rize yöresinin dağınık yerleşme karakterine göre şekillenmişlerdir. Bu camiler bir ya da iki mahallenin ihtiyacı için yapılmış, oldukça küçük boyutta yapılardır. Camiler yapılırken konut mimarisinin genel özellikleri esas alınmıştır. Yapı malzemesi olarak ahşap ve taş malzeme kullanılmıştır. Çivisiz ahşap yığma tarzda görülmeye değer nadide örnekler de vardır (Hemşin'deki Bilen Köyü Camisi, İkizdere'deki Hacı Şeyh Camisi, Fındıklı'daki Meyveli Köyü Camisi ve Kalkandere'deki Hüseyin Hoca Köyü Sahil Camii'dir. Bu camiler ahşap ustalığın önemli özelliklerini yansıtmaktadır. Eğimli araziye kuruldukları için hemen hemen hepsinde yüksek su basmanları yer alır. Çamlıhemşin İlçesi'nde bulunan Aşağı Çamlıca Camisi'nde olduğu gibi bazılarında zemin kata medrese bölümü yerleştirilmiştir. Camilerin ön kısımlarında son cemaat yeri olmamakla beraber, namaz vakitlerinin beklenilmesi amacıyla sedirli bölümler vardır. Süsleme bakımından ahşap öğelerin ağır bastığı camilerin kapıları, mihrapları, minberleri, korkulukları ve tavanları ahşap oyma tekniğiyle bezelidir. Bilenköy Camisi'nin kapı ve minberi üzerinde klasik geometrik süslemeler yüzeyleri kaplar. Minberin panolara ayrılarak, içlerine stilize vazoda çiçekler koyulan örnekleri Şimşirli, Kurtuluş Mahallesi, Zivane Köprüsü, Tunca, Işıklı ve Aşağı Çamlıca Camileridir.

Yöre mimarisi ve tarihini yansıtan başlıca camiler örnek olarak şu yapılar gösterilebilir:


Aşağı Çamlıca Camii
Bilenköy Camii
Demirkapı Köyü Camii
Eski Orta Camii
Fındıklı Merkez Camii
Gülbahar Merkez Camii
Güneyce Hacı Şeyh Camii
Hacı Balta Camii
Hacı Hafız Yusuf Yılmaz Camii
Hüseyin Hoca Camii
Işıklı Camii
İslampaşa Kurşunlu Cami
Kale Camii (Rize)
Marbudam İncesu Camii
Meyveli Köyü Camii
Ormancık Camii
Şeyh Camii (Rize)
Tunca Merkez Camii
Zivane Köprüsü Camii

Kaynak: RİZEDEYİZ EDİTÖRÜ