Fatih Sultan KAR

Rizeli Siyasilerin Darbe Hatıraları

  • 1
  • 0
  • 1116
Yazı Boyutu

*Hakkı Morgül: “Deniz altından tünel kazmayı Amerikalılar İngilizler bile başaramadı. Ben böyle bir adamsam bana madalya takmanız gerekirdi”.
* Mehmet Ali Kumbasar: “Rize’de bir tek Demokrat Partiliye dokunacaksanız önce beni tutuklayın”.
* Hüseyin Agun: “Biz bu ülkeye hizmetten başka bir şeyi amaçlamamıştık”.
* Ahmet Tevfik İleri: ”Başsavcı başımızla oynamaktan hoşlanıyor. Varsın oynasın. Onun peşinde değiliz ama şeref ve namusumuzla oynamasına asla müsaade etmeyeceğiz”.
* Mesut Yılmaz, Kayseri Cezaevi'nin kapısında kuyrukta beklerken annesine dönüp: İlerde beni de böyle ziyarete geleceksiniz” demişti.
* Osman Bölükbaşı: "Paşa konuşunca her şey yoluna girdi demektir."
* Tuncay Mataracı: "Altını çizerek söylemek istiyorum. Mason olsaydım, Tuncay Mataracı olarak bu ıstırabı çekmezdim.
*İETT Genel Müdürlüğü görevi yürüten Albay, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a sakalını kesirsin ya da takımdan ve kurumdan gidersin' ifadesini kullanıyordu. Bunun üzerine için takımdan ve kurumdan ayrılıyordu

1960 ve 1980 darbeleri ülke genelinde büyük etkiler oluşturtur. Bu süreçte Rizeli siyasilerin hatıralarına göz atalım istedik.

YASSIADA’YA TÜNEL KAZIP MENDERES’İ KAÇIRACAKLAR
MADALYA TAKACAĞINIZA HAPSE ATIYORSUNUZ

27 Mayıs Darbesi'nin hararetli günleri ve Yassıada Mahkemeleri devam ederken bir ihbar alınmıştı. "Eski demokratlar bir plan yapmışlar, aralarından birisi, "Buradan tünel kazıp Menderes'i kurtararak görevine iade etsek ne iyi olur" demiş. Zeytinburnu'ndan girip Yassıada'dan çıkacaklar. Menderes'i kaçıracaklar!" İdeayı ciddiye alan 27 Mayıs darbecileri soruşturma başlatmış, Adalet Partili Rizeli Hakkı Morgül, Kasap Mustafa" namıyla tanınan Mustafa Güler ve Adalet Partisi Gaziosmanpaşa İlçe Başkanı Rizeli Ali Külünk apar topar tutuklanarak haklarında soruşturma başlatılmış. Arkadaş meclisinde öylesine konuşulan bir cümle, büyük bir kaçırma planı olarak algılanmış ve iş orduyu lağv, Menderes'i görevine iade etme suçlamasına kadar varmıştı. Bunu duyan birisi de ihbar etmiş olmalı ki ertesi gün tutuklandılar. Aylarca yattıktan sonra mahkemeye çıkarıldılar. Mahkeme reisi Hakkı Morgül'e döndü: "Savcı Bey'in iddialarına ne diyorsun. "Yenikapı'dan tünel kazıp Yassıada'da yatan Menderes'i kurtaracakmışsınız. Öyle mi? Morgül, gayet masum bir şekilde "Bunları Ben mi yapacaktım?" diye sordu. Ve “Beni ihbar eden de 7 tane şahit getirmiş. Onlar da öyle söylüyor. Bu adamın üstündeki elbiseleri bile ben aldım. Deniz altından tünel kazmayı Amerikalılar İngilizler bile başaramadı. Ben böyle bir adamsam bana madalya takmanız gerekirdi. Bunun yerine beni hapse atıyorsunuz. Birer yıl hapis yatıp çıktılar. İhbarcı adam sonradan kötü durumlara düştü, perişan oldu. Hakkı Morgül ona yardım etti, Çengelköy'de bir kahvehane açtı.

MEHMET ALİ KUMBASAR: ÖNCE BENİ TUTUKLAYIN
Mehmet Ali Kumbasar CHP İl Başkanı, Fevzi Saruhan ise Demokrat Parti İl Başkanı idi. İkisi çok iyi arkadaştı. Siyasi hava hep güzel olsun, Rize’de küslük olmasın diye mücadele ederlerdi. Hatta öğlen yemeklerini Rize Belediye parkının içinde bulunan şehir lokantasında birlikte yer, Rizelilere dayanışma içinde olduklarını gösterirlerdi. 1960 ihtilali sonrasında Rize’de Demokrat Partililerin tutuklanmaya başladığını duyan ve Rize’de söz sahibi olan CHP Rize İl Başkanı Mehmet Ali Kumbasar yerinden fırlıyor ve atama ile görevlendirilen yöneticilere “Rize’de bir tek Demokrat Partiliye dokunacaksanız önce beni tutuklayın” diyor. Yıllarca rakip olarak mücadele ettiği kişileri bu denli savunan Kumbasar sayesinde Rize’de tek bir Demokrat Partili tutuklanmıyor. Bir dürüstlük sembolü olarak Rize tarihinde yer alır. Ya şimdi bu örnekleri görmek mümkün mü? 

BİZ ÜLKEYE HİZMETTEN BAŞKA BİR AMAÇ GÜTMEDİK
Seksen ihtilalinde Adalet Partisi Rize İl sekreteri olan Hüseyin Agun o günleri anlatıyor: İhtilalinde gelip patiyi mühürlediler. Önce beni aradılar. Ben köydeydim. Partinin anahtarları bendeydi. Daha sonra merhum Mahmut Topçu’yu buldular. Partiyi mühürlediler. Bizi çağırdılar. Gittik içerdeki evrakları ve eşyaları Milli Emlak’a devrettik. Normalde bu tarz işlemleri iki üç kişiyle yaparlarken bizim için yirmi kişiyle gelmişlerdi. Zaten partinin kapısı kırılmış. İçerde bir televizyonumuz vardı o alındı. İçerde özel eşyalarımızı almamıza müsaade etmediler. Babamın rahmetli Menderes ile fotoğrafı vardı. Partide asılı duruyordu. Onu bile bana vermediler, Yazıldı çizildi tam dışarı çıkıyorduk ki birisi çıktı havaya atladı partili gençler tarafından tavanlara asılı olan afişlerin süslerin asılı olduğu ipe asılarak hepsini alaşağı etti. O hadiseyi görünce üzerine yürüdüm. O sırada burada 2. Şube Müdürü olarak göre yapan ve soyadı Erdinç biri vardı. Hiç beklemedim anda göğsüme bir yumruk vurdu. Nefes almam zorlandı. Ali Sancaktutan ve diğer arkadaşlar koluma girdiler. Beni Mahmut Topçu’nun dükkânına getirdiler. Yarım saat sonra kendime gelebildim. Biz bu ülkeye hizmetten başka bir şeyi amaçlamamıştık.

AHMET TEVFİK İLERİ: SAVCI BAŞIMIZLA OYNAMAKTAN HOŞLANIYOR
27 Mayıs 1960 yılında yapılan darbenin ardından diğer arkadaşları gibi Rize Hemşin’li Ahmet Tevfik İleri de Yassıada Mahkemesi’nde yargılandı. Savunmasını, "Ölüm belki de kurtuluştur. Memleketin huzuru benim ölümüme ve hapishanelerde çürümeme bağlıysa kararınızı böyle verin. Memleketimin hayrı için buna da razıyım." sözleriyle bitirdi. Bu göstermelik mahkemedeki duruşunu savunması sırasında söylediği şu sözleri belirliyor: ”Başsavcı başımızla oynamaktan hoşlanıyor. Varsın oynasın. Onun peşinde değiliz ama şeref ve namusumuzla oynamasına asla müsaade etmeyeceğiz. Son nefesimizde dahi namuslu olduğumuzu iddia edeceğiz ve ispat edeceğiz.” 
 
CEZAEVİ ÖNÜNDE BİR ÇOCUK AHMET MESUT YILMAZ
Yusuf İzzet Akçal Yassıada’daki sınırlamalar Kayseri'ye gönderilince görüş yasağı kalkmış, Ahmet Mesut Yılmaz'a amcasını aylar sonra yeniden görme fırsatı doğmuştu. Yılmaz, Kayseri Cezaevi'nin kapısında kuyrukta beklerken annesine dönüp: İlerde beni de böyle ziyarete geleceksiniz” demişti. 14 yaşındaki Yılmaz’da derin bir yara almıştı. 10 Kasım 1961 tarihinde Kayseri Cezaevi'ndeki amcası Yusuf İzzet Akçal’a "Kayseri'ye Sesleniş" başlıklı bir şiir gönderir:
Türkçülük aşkıyla coşup, taşanlar / Vatana, millete, hakka koşanlar
Aşılmaz dağları bir bir aşarlar / Bu yol da tükenmez, bitmez amcacığım.
Zindan bize tesir etmez amcacığım / Yağsın varsın üstümüzden belâ yağmuru
Doğruların nasibidir bu  / İmanı tam olanlar bir koca sürü
Bir gün gelir elbet yıkar amcacığım / Hakikat meydana çıkar amcacığım.

OSMAN BÖLÜKBAŞI VE İNÖNÜ
Talat Aydemir, 22 Şubat 1963 tarihinde darbe girişiminde bulunmuştu. Bir gün önce Rize’de miting yapan Türkiye'de gelmiş geçmiş en büyük hatiplerden birisi olan Osman Bölükbaşı İsmet İnönü Hükümeti’nin icraatlarını yerden yere vurmuştu. İnönü’yü sert bir dille saatlerce eleştirmişti. Akşam saatlerinde radyolarını açanlar Talat Aydemir'in ihlal teşebbüsünde bulunduğunu ve radyo evini işgal ederek anons yaptığını duydular. Osman Bölükbaşı yerinden kalkıp "Paşa konuşunca her şey yoluna girdi demektir." diyerek merdivenlere yönelince dayanamayıp "Sayın Bölükbaşı sabahleyin iki saat konuşup veryansın ettiniz" deyiverdiler. Durdu ve "Siyaset evladım Siyaset" dedi.

ÖLÜM CEZASINA ÇARPTIRILDI
Türk Silahlı Kuvvetleri ülkenin yönetimine el koymuştu. O sırada Rize Milletvekili Osman Kavrakoğlu, Demokrat Parti Haysiyet Divanı Başkanlığı görevinde bulunuyordu. Osman Kavrakoğlu önce ölüm cezasına çarptırılmış, ardından cezası 15 Eylül 1961 gün ve 75 numaralı kararla müebbet ağır hapse çevrilmiştir.1965 yılında aftan yararlanarak serbest kalan Kavrakoğlu, ömrünüm son yıllarında Armatörler Birliği Hukuk Müşavirliği görevini yürütüyordu. 1989 yılında Rize Vakfının kuruluşunda büyük katkıları olmuştu. Eşi Zehra Hanım, oğlu Nihat ve kızı Zeynep’le örnek bir aile yaşantısı olan Kavrakoğlu, 02 Mayıs 1995 tarihinde aramızdan ayrıldı.

 MASON OLSAYDIM ACI ÇEKMEZDİM
12 Eylül 1980 darbesi sonrası yargılanan ve uzun süre hapis yatan Gümrük ve Tekel Eski Bakanı Tuncay Mataracı: "Altını çizerek söylemek istiyorum. Mason olsaydım, Tuncay Mataracı olarak bu ıstırabı çekmezdim. Türkiye böyle bir yer. Ben banka soymadım. Hırsızlık yapmadım, hazineyi dolandırmadım. Anayasa yok, varlığını anayasadan alan Anayasa Mahkemesi Yüce Divan olarak beni yargılıyor. Bize neler çektirdiler. Bugün Anayasa Mahkemesi'ne gidenler özel arabalarla, elini kolunu sallayarak gidiyor” diyor.

DARBECİ PAŞANIN DAYATMASI VE İSTİFA
1980 darbesi Tayyip Erdoğan'ın futbol hayatının da sonunu getirdi. O zamanlar İETT'de çalışan ve aynı zamanda takımda futbol oynayan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise bu sırada sakallıydı. İETT Genel Müdürlüğü görevi yürüten Albay, 'ya sakalını kesersin ya da takımdan ve kurumdan gidersin' ifadesini kullanıyordu. Bunun üzerine için takımdan ve kurumdan ayrılıyor, istifa dilekçesine ise, 'özel bir şirkette iş bulduğum için ayrılıyorum' yazdı"

Yorum Yap

Yazarın Diğer Yazıları

RİZE ESKİ VALİSİ KAMİL NEZİH OKUŞ GERÇEK BİR DEVLET ADAMI HALKIN VALİSİ

  • 1
  • 0
  • 107

BİLİRMİSİN HEMŞEHRİM RİZE’NİN KÖYLERİNİ TANIRMISIN ACABA ZEYYAT SELİMOĞLU’NU

  • 0
  • 0
  • 87

DENİZ ŞEHRİ RİZE’DE DENİZ FENERİ, DENİZ MÜZESİ YOKTU YAPANLARA “YARDIMCI” OLANA TESEKKÜRLER

  • 0
  • 0
  • 339

1922 YILINDA RİZE

  • 0
  • 0
  • 214

Tulumu Konuşturan Adam: Remzi Bekar

  • 0
  • 0
  • 625

Rize Günleri Üzerine

  • 0
  • 0
  • 564

Rize Siyaset Tarihinden Fıkralar

  • 0
  • 0
  • 920

Vefatının 14. Yılı Anısına (18 Kasım 2009)

  • 0
  • 0
  • 612

Servet Yardımcı: Rize Hatıralarımızın Şehridir

  • 0
  • 0
  • 552

İYİ Kİ DOĞDUN KAZIM

  • 0
  • 0
  • 547

Sayın Cumhurbaşkanına Bunları da İletin

  • 0
  • 0
  • 573

Abdurrahim Albayrak: Onu Hiç Unutmayacağım

  • 0
  • 0
  • 567

Ahmet Mesut Yılmaz Ve Hatıralar

  • 0
  • 0
  • 575

Rize Kültürü Ve Hohol Olmak

  • 0
  • 0
  • 671

Çaya Gönül Verenler ve ÇAYKUR Genel Müdürleri

  • 0
  • 0
  • 945

Bir Siyaset Bilgesi Rize Vakfı Başkanı Orhan Keçeli

  • 0
  • 0
  • 593

Tarihçi Yazar Osman Öndeş Bu Kez Fatih Sultan Kar'ı Yazdı

  • 0
  • 0
  • 724

Futbol Sahalarının Arap Ahmet'i

  • 0
  • 0
  • 985

Çamlıhemşin Çinçivalı Murat Karayalçın'ın Anıları

  • 0
  • 0
  • 638

Rize Şehir Merkezinde Kentsel Dönüşüm

  • 0
  • 0
  • 710

Rize Turizminde Potansiyel Var

  • 0
  • 0
  • 660

Rizeli Siyasilerin Darbe Hatıraları

  • 1
  • 0
  • 1116

Şampiyon Rizespor (1973-74 Sezonu)

  • 0
  • 0
  • 486

Rize Sporundan Bir Yıldız Kaydı

  • 0
  • 0
  • 1280

Rize Çayına Adanan Bir Ömür: Mehmet Zihni Derin

  • 0
  • 0
  • 691

Bu Topraklardan Bir Cimilli İbo Geçti

  • 0
  • 0
  • 742

24 Saatte 24 Futbolcu Transfer Eden Rizespor’a Selam Olsun

  • 0
  • 0
  • 915

Rize Günleri “Küme”de Olmasın Rize’yi Rezil Etmeyelim

  • 0
  • 0
  • 785

Sonra Döndüm Dedim ki İyi ki Rizeliyim

  • 0
  • 0
  • 853

Onların da Yolu Rizespor'dan Geçti

  • 0
  • 0
  • 525

Rizespor Süper Lig'de

  • 0
  • 0
  • 513

Mehmet Yaşar, Sedat ve Osman Türüt: Göğsünde Ay Yıldızlı Armayı Taşımış Rizeli Güreşçiler

  • 0
  • 0
  • 940

Rizeli Araştırmacı Yazar Sarıyar Belleği İbrahim Balcı'nın Ardından

  • 0
  • 0
  • 901

Futbolda Sakin Güç: İrfan Saral

  • 0
  • 0
  • 979

Birlikten Kültür Doğuyor

  • 0
  • 0
  • 1629

Eski İstanbul'un Rizeli Kabadayıları

  • 1
  • 0
  • 8362

Tarihinden Sayfalar, Birazcık Radyasyon İyidir

  • 0
  • 0
  • 968

Yazında Doğası, Çayı ve İnsanıyla Rize-2

  • 0
  • 0
  • 974

Rize'nin Ünlü Futbolcuları: Onların da Yolu Futbol Sahalarından Geçti

  • 0
  • 0
  • 1023

Rizeli Savcı Yusuf İzzet Akçal Ve Şair Nazım Hikmet’in Bursa Cezaevi Hatıraları

  • 0
  • 0
  • 922

19 Mayıs Rize'de Çifte Bayram

  • 0
  • 0
  • 1129

Gol Kralı Zeki ve Çevik Rizesporlu Oktay Çevik

  • 0
  • 0
  • 595

Şair Abdul Celil Bayar

  • 0
  • 0
  • 1152

Lefter: Rizelileri Rize'yi Hiç Unutmadı

  • 0
  • 0
  • 1145

Merhum Başbakan Ahmet Mesut Yılmaz'ın Rize Sevgisi

  • 0
  • 0
  • 1227

Çayın Başkentinden Türkiye'nin Başkentine

  • 0
  • 0
  • 1167

Rize'nin İl Oluşunun 99. Yılı Anısına

  • 0
  • 0
  • 1169

Bir Futbol ve Rizespor Emekçisi: Zafer Numan Kanburoğlu

  • 0
  • 0
  • 695

Osman Yüksel Serdengeçti'den Rize'ye Güzelleme

  • 0
  • 0
  • 1220

Türk Ordusuna Rizelilerin Hediyesi: Rize Teyyaresi

  • 0
  • 0
  • 1275

Namı Değer Çingene Arif: Arif Koca

  • 0
  • 0
  • 1429

Aspetli Hayırsever Ali Rıza Mete

  • 0
  • 0
  • 1165

Rize'de Bir Demokrasi Yıldızı: Mehmet Ali Kumbasar

  • 0
  • 0
  • 1194

Vekil Olmak/Asıl Kalmak

  • 0
  • 0
  • 1201

Laz Ziya, Ziya Kalkavan

  • 0
  • 0
  • 1157

Rizespor Ruhu ve Mustafa Zeki Rakıcıoğlu

  • 0
  • 0
  • 742

RİZE GÜNLERİ RİZE’YE YAKIŞIR OLMALI

  • 0
  • 0
  • 1492

BU TOPRAKLARDAN BİR CİMİLLİ İBO GEÇTİ

  • 0
  • 0
  • 3617

KAZIM'IN ANISINA

  • 0
  • 0
  • 1634

RİZE KÜLTÜRÜ ÜZERİNE YETKİLİ VE ETKİLİLERDEN ARZUHALİM

  • 0
  • 0
  • 1609

CUMHURİYET TARİHİNİN İLGİNÇ KARAKTERİ: EKREM RİZE

  • 0
  • 0
  • 1667

SOYADI DA YÜREĞİ DE SAĞLAMDI: AYDIN SAĞLAM

  • 0
  • 0
  • 1507

BİR ÖNDER, BİR MEMLEKET!

  • 0
  • 0
  • 1734

RİZE VEFA KONUSUNDA NEDEN DUYARSIZ

  • 0
  • 0
  • 1470

İNÖNÜ’NÜN RİZE ZİYARETLERİ

  • 0
  • 0
  • 2002

RİZESPOR VE BİR ŞAMPİYONLUK HATIRASI

  • 0
  • 0
  • 3783

TÜRK FUTBOLUNDAN İZ BIRAKMIŞ BİR RİZELİ: AVNİ KALKAVAN

  • 0
  • 0
  • 5718

CUMHURİYET SENATOSU'NUN RİZELİ ÜYESİ: ASPETLİ ŞÜKRÜ METO

  • 0
  • 0
  • 1165

RİZE'NİN KAYBOLAN SEMBOLLERİ

  • 0
  • 0
  • 4009

RİZE’NİN NOSTALJİK DEĞERİ TURİST OTEL VE HATIRALAR

  • 0
  • 0
  • 3820

TURGUT KIRAN’IN ARDINDAN

  • 0
  • 0
  • 4395

RİZE BİZİMDİR VE BAŞKA RİZE YOKTUR

  • 0
  • 0
  • 3310

MÜTEVAZI BİR EFSANE: ALİ YAVUZ

  • 0
  • 0
  • 13029

ÇAY YAPRAĞI ESRA ALKAN'IN KALEMİNDEN DİLE GELDİ

  • 0
  • 0
  • 1979

RİZESPOR'UN KURULUŞ TARİHİ DEĞİŞTİRİLEMEZ

  • 0
  • 0
  • 2452

19 MAYIS TARİHİ RİZESPOR BAYRAMI OLARAK İLAN EDİLMELİDİR

  • 0
  • 0
  • 1183

RİZELİ FUTBOLCULARDAN OLUŞAN RİZESPOR TARİH YAZIYORDU

  • 0
  • 0
  • 6345

TÜRK SİYASET TARİHİNİN İKİ BEYEFENDİ İSMİ: YUSUF İZZET AKÇAL VE EROL YILMAZ AKÇAL

  • 0
  • 1
  • 4784

TÜRK SİYASETİNİN RENKLİ İSMİ: OSMAN KAVRAKOĞLU

  • 0
  • 0
  • 5039

BELEDİYECİLİĞİN BABASI: AYTEKİN KOTİL

  • 0
  • 1
  • 3645

NE RİZE’DE VEFA İSİMLİ BİR SEMT NE DE RİZELİ DE VEFA VAR

  • 0
  • 0
  • 1712

KOCA KAPTAN GÜRSEL AKSEL, RİZESPOR VE VEFA

  • 0
  • 0
  • 1904

OLİMPİYAT VE DÜNYA ŞAMPİYONU RİZE’NİN GURURU: KAZIM AYVAZ

  • 0
  • 2
  • 2015

ATATÜRK’ÜN KADIM DOSTU RİZELİ MATARACI MEHMET EFENDİ

  • 0
  • 0
  • 3124

RİZE ESKİ HÜKÜMET TABİBİ: DOKTOR MEHMET ALİ GÜVEN

  • 0
  • 0
  • 1798

GERİYE HOŞ BİR SEDA KALDI

  • 0
  • 0
  • 1359

RİZELİLERİN DERVİŞ ALİ’Sİ

  • 0
  • 0
  • 1285

YEŞİL MAVİ RENKLER DÜNDAR AKDENİZ’İN ARMAĞANI

  • 0
  • 0
  • 1353

TURGUT AKSOY’UN ARDINDAN: ÖZEL İNSANDI, GÜZEL İNSANDI

  • 0
  • 0
  • 1624

AZMİ KANDEMİR YAŞAYAN TARİHTİR

  • 0
  • 1
  • 1887

ÜÇ GÜZEL ADAM VE ÜÇEL

  • 0
  • 0
  • 1460

TÜRK SİYASET TARİHİNİN RENKLİ İSMİ ALİ TOPUZ'UN ARDINDAN

  • 0
  • 0
  • 1392

SİYASETTE SOL KANAT FUTBOLDA STOPER: ALPER TAŞ

  • 0
  • 0
  • 1328

'BİZİM SASU' CENGİZ SARIOĞLU

  • 0
  • 0
  • 1436

RİZE ÇAYINA ADANAN BİR ÖMÜR: MEHMET ZİHNİ DERİN

  • 0
  • 0
  • 1314

RİZE SİYASET TARİHİNDEN RENKLİ BİR POTRE: MEHMET TALAT DOĞAN

  • 0
  • 0
  • 1535