Bekliyordum…

Ama doğrusu bu kadar erken beklemiyordum.

Yapay zekâ konulu “Kral Kim Olacak? İnsan mı, Yapay Zekâ mı, Yoksa Yeni Bir Ekonomik Düzen mi?” isimli kitabımı okuyanlar bilir. Gelecekte yapay zekâyla donatılmış insansı robotların fabrikalardan hastanelere, okullardan evlere, belediyelerden bakım merkezlerine kadar hayatın birçok alanında karşımıza çıkacağını ayrıntılı biçimde yazmıştım.

Hatta yaklaşık üç yıl önce kaleme aldığım bir makalede, otizmli bireylerin geleceğine ilişkin bir öneride bulunmuştum. Allah anne ve babalarına uzun ömür versin; fakat bir gün çocuklarını geride bırakmak zorunda kaldıklarında, devlet ve belediyeler tarafından kurulacak yaşam merkezlerinde yapay zekâ destekli insansı robotların bakım hizmetlerinde kullanılabileceğini söylemiştim.

Çünkü yorulmayan, unutmayan, sabrı tükenmeyen ve kişinin alışkanlıklarını öğrenebilen bir sistem, insan sevgisinin yerini tutmasa bile insan bakımına çok ciddi destek sağlayabilir.

Ben o yazıyı yazarken yapay zekâyla desteklenen insansı robotların 2030’lu yıllarda gerçekten verimli hâle gelebileceğini düşünüyordum.

Galiba gelişmeler benim takvimimi pek ciddiye almıyor.

Kayseri’nin Melikgazi Belediyesi, “MEGA” adını verdiği insansı bir robotu belediyede göreve başlatmış. MEGA’nın ayakta durmasını ve hareket etmesini sağlayan 27 motoru, denge sistemi, çevresini algılayan kamerası ve kendi mekanik yapısıyla yazılımını yöneten iki bilgisayarı bulunuyor. Ortamın haritası çıkarıldıktan sonra bulunduğu yeri öğrenebiliyor, kendisine verilen görevleri yerine getirebiliyor.

45 dakikada şarj oluyor, yaklaşık iki saat çalışabiliyor.

Henüz mesaiye geç kalıyor mu, pazartesi sendromu var mı, öğle arası kaytarıyor mu bilmiyoruz!

Ama anlatılanlara göre belediyeye gelen vatandaşları karşılayacak, taleplerini dinleyecek ve onları ilgili birimlere yönlendirecek. İlerleyen süreçte zabıta ekiplerinin denetim çalışmalarına da destek verecek.

Konuyu yalnızca haberlerden okumakla yetinmedim. Melikgazi Belediyesini arayarak çalışmayla ilgilenen İbrahim Enes Bey’le görüştüm. Kendisinin aktardığına göre MEGA’nın yetenekleri, yönlendirme ve denetim desteğiyle de sınırlı değil. Robot, gerekli yazılım ve eğitim verildiğinde karate hocalığı bile yapabilecekmiş.

Düşünebiliyor musunuz?

Dün belediyenin kapısında güvenlik görevlisi karşılıyordu, bugün robot karşılıyor; yarın da “İşleminiz ikinci katta ama önce şu kılığını kıyafetini bir düzelt!” diyerek karatecilere özgü nidalar atabilme potansiyeli var. Şaka bir yana, Melikgazi Belediyesi önemli ve cesur bir adım atmıştır. Ulaşabildiğim açık kaynaklara göre MEGA, Türkiye’de bir belediyede görevlendirilen ilk insansı robot olma özelliğini taşıyor. Bu açıdan Melikgazi Belediyesini ve Belediye Başkanı Mustafa Palancıoğlu’nu tebrik etmek gerekir.

Çünkü teknoloji konuşmak kolaydır. Teknolojiye yatırım yapmak, onu kamu hizmetlerinin içine sokmak ise cesaret ister.

Tamam ama madalyonun diğer yüzünü de görmezden gelemeyiz.

Robotların belediyelerde, hastanelerde, okullarda, fabrikalarda, huzurevlerinde ve evlerde yaygınlaşması insan hayatını kolaylaştıracak. Tehlikeli alanlara girecek, afetlerde arama yapacak, bomba imhasında kullanılacak, kayıp insanları arayacak, ağır ve tekrarlanan işleri üstlenecekler.

Bunların hepsi güzel.

Fakat aynı robotlar bazı alanlarda insanların yaptığı işleri de devralacak.

Bugün danışmada vatandaşı yönlendiren robot, yarın çağrı merkezinde konuşacak; öbür gün evrak kontrol edecek, sonraki gün sahada denetim yapacak. Belki birkaç yıl sonra belediye binasında personel ararken bir robotla karşılaşacak ve “Müdür Bey yerinde mi?” diye soracağız.

Robot da bize dönüp:

“Abi, Müdür Bey yıllık izinde fakat yetkileri geçici olarak bana devredildi.” diyebilir. Bu arada biraz da kendi reklamımızı yapalım. Eğitimden sağlığa, ekonomiden aile hayatına kadar yapay zekânın hayatımıza gireceği önümüzdeki 50 yılı merak edenler, “Kral Kim Olacak?” isimli kitabımı okuyarak büyük ölçüde fikir sahibi olabilirler.

Melikgazi Belediyesinin MEGA’sı bugün belki yalnızca bir başlangıçtır. Şimdilik vatandaşa yol gösterecek, denetimlere destek verecek, gençlerle buluşacak ve karate hareketleri yapacak.

Fakat asıl soruyu bize daha şimdiden sorduruyor: Gelecekte kral kim olacak?